ช่องคลอดอักเสบ: เรื่องน่ารู้สำหรับคุณผู้หญิง



             คุณสาวๆ ทุกคนคงคุ้นเคยกับอาการตกขาวอยู่แล้วใช่ไหมคะ เคยสงสัยไหมว่าลักษณะตกขาวในบางครั้งที่ดูผิดปกติไปนั้นจะเป็นอันตรายหรือไม่ และในหลายครั้งสาวๆ บางคนอาจเกิดความรู้สึกเขินอายเวลาที่ต้องไปปรึกษาแพทย์กับปัญหาลับเฉพาะของคุณผู้หญิง บทความนี้จะไขข้อข้องใจของอาการตกขาว และภาวะช่องคลอดอักเสบซึ่งพบได้บ่อยจากอาการตกขาวที่มีความผิดปกติ และทำความรู้จักกับการรักษาภาวะช่องคลอดอักเสบในเบื้องต้นกันค่ะ

             ในภาวะปกติของผู้หญิงนั้นจะมีภาวะตกขาวอยู่แล้ว ในปริมาณ 1-4 มิลลิลิตรต่อวัน โดยลักษณะของตกขาวมักจะใส ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น ภาวะตกขาวนี้มาจากการหลุดลอกของเซลล์บริเวณช่องคลอดที่เกิดตามธรรมชาติ หรือเป็นเชื้อจุลินทรีย์ตามธรรมชาติที่ไม่เป็นอันตรายต่อร่างกาย อย่างไรก็ตามลักษณะของตกขาวอาจเกิดจากการเปลี่ยนแปลงต่อสภาวะบางอย่างของร่างกาย เช่นในช่วงกึ่งกลางรอบของการมีประจำเดือน ซึ่งเป็นช่วงเวลาใกล้กับการตกไข่ ภาวะตั้งครรภ์ หรือการใช้ฮอร์โมนคุมกำเนิดที่มีส่วนประกอบของเอสโตรเจน-โปรเจสติน เป็นต้น นอกจากนี้ภาวะเครียดก็ยังทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของลักษณะตกขาวได้เช่นกันค่ะ

             หากกล่าวถึงภาวะผิดปกติของตกขาวที่มีทั้งการเปลี่ยนแปลงของปริมาณตกขาว มีสี หรือกลิ่นที่เปลี่ยนแปลงไป ทั้งนี้หากไม่รวมสาเหตุดังที่กล่าวมาข้างต้น สาเหตุที่พบได้บ่อยของภาวะตกขาวผิดปกติได้แก่ภาวะช่องคลอดอักเสบ  และการติดเชื้อนั้นก็เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยของภาวะช่องคลอดอักเสบค่ะ นอกจากนี้สาเหตุของภาวะช่องคลอดอักเสบอาจมาจากภาวะที่ไม่เกี่ยวข้องกับการติดเชื้อ เช่นภาวะช่องคลอดแห้งที่มักพบบ่อยในสตรีวัยหมดประจำเดือน การมีสิ่งแปลกปลอมในช่องคลอด เช่นถุงยางอนามัย หรือการใช้น้ำยาสวนล้างช่องคลอดก็มีส่วนทำให้เกิดภาวะช่องคลอดอักเสบได้เช่นกัน สำหรับหญิงวัยเจริญพันธ์อาจคิดถึงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ซึ่งอาการของช่องคลอดอักเสบมักเกิดขึ้นหลังจากการมีเพศสัมพันธ์ค่ะ

             ในส่วนของภาวะช่องคลอดอักเสบจากการติดเชื้อนั้น การวินิจฉัยเบื้องต้นเราจะพิจารณาจากลักษณะของตกขาว ร่วมกับอาการอื่นๆ ที่มักพบได้บ่อย ซึ่งเราจะสามารถจำแนกภาวะช่องคลอดอักเสบจากการติดเชื้อ โดยแบ่งเป็นแบคทีเรีย,พยาธิ และรา ซึ่งลักษณะที่ใช้จำแนกมีข้อมูลดังต่อไปนี้ค่ะ

ความแตกต่างของยาในรูปแบบรับประทาน กับยาใช้ภายนอก ในการรักษาช่องคลอดอักเสบ

            ภาวะช่องคลอดอักเสบบางชนิดจะมีผลิตภัณฑ์ยาที่ใช้ในการรักษาทั้งรูปแบบยารับประทานที่เราคุ้นเคย และรูปแบบยาใช้ภายนอกทั้งรูปแบบยาครีม และยาเหน็บทางช่องคลอด โดยหากพิจารณาในด้านประสิทธิภาพของการรักษาช่องคลอดอักเสบที่เกิดจากเชื้อรานั้นพบว่าไม่มีความแตกต่างกันระหว่างยารูปแบบรับประทาน และยาใช้ภายนอก โดยยาใช้ภายนอกนั้นมีข้อดีทางด้านการลดอาการไม่พึงประสงค์ที่เกิดจากยารับประทาน ยกตัวอย่างเช่น ยาต้านเชื้อราในกลุ่ม azole antifungals หากเป็นยาในรูปแบบรับประทานนั้นอาจพบอาการไม่พึงประสงค์ในระบบทางเดินอาหาร อาการปวดศีรษะ ผื่นคัน ค่าเอนไซม์ตับขึ้น หรือเกิดยาตีกันกับยาอื่นได้หลายชนิด ในขณะที่ยาใช้ภายนอกนั้น เนื่องจากเป็นการใช้ยาเฉพาะที่ จึงอาจพบอาการระคายเคือง และแสบเล็กน้อยบริเวณที่ใช้ยาค่ะ

            นอกจากนี้ปัจจัยที่มีส่วนในการเลือกยาได้แก่ ความสะดวกในการใช้ผลิตภัณฑ์ของผู้ป่วย ราคายา โดยปัจจุบันยาใช้ภายนอกมีทั้งรูปแบบยาครีม และยาเหน็บทางช่องคลอด ซึ่งในปัจจุบันยาในรูปแบบยาเหน็บทางช่องคลอดสามารถบริหารยาเพียงแค่ครั้งเดียว (single dose) และมีเครื่องมือที่ใช้ในการช่วยใช้สอดยาเหน็บ (applicator) ที่เพิ่มความสะดวกต่อการใช้ยาให้แก่ผู้ป่วยอีกด้วย

            ทั้งนี้หากผู้ป่วยตอบสนองต่อการรักษา อาการต่างๆ จะดีขึ้นภายในเวลา 2-3 วันหลังจากการใช้ยานะคะ หากอาการยังไม่ดีขึ้น ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อการวินิจฉัยหาสาเหตุ และทำการรักษาได้ถูกต้องค่ะ หรือหากคุณสาวๆ ไม่แน่ใจเกี่ยวกับความผิดปกติของตกขาวก็ไม่ควรนิ่งนอนใจนะคะ แต่ควรรีบมารับคำปรึกษาจากเภสัชกรร้านยา หรือพบแพทย์ที่โรงพยาบาลค่ะ

เอกสารอ้างอิง

  1. Sobel JD, Mitchell C. Approach to females with symptoms of vaginitis: In UpToDate. Barbieri RL (Ed), UpToDate, Waltham, MA: UpToDate Inc. https://www.uptodate.com (Accessed on December 18, 2020.)
  2. Sobel JD, Mitchell C. Bacterial vaginosis: Treatment. In UpToDate. Barbieri RL (Ed), UpToDate, Waltham, MA: UpToDate Inc. https://www.uptodate.com (Accessed on December 18, 2020.)
  3. Sobel JD, Mitchell C. Trichomoniasis. In UpToDate. Barbieri RL (Ed), UpToDate, Waltham, MA: UpToDate Inc. https://www.uptodate.com (Accessed on December 18, 2020.)
  4. Sobel JD. Candida vulvovaginitis: Treatment. In UpToDate. Barbieri RL, Kauffman CA (Ed), UpToDate, Waltham, MA: UpToDate Inc. https://www.uptodate.com (Accessed on December 18, 2020.)